Seri muhakeme usulü ceza yargılamalarında alternatif çözümlerden biri olarak 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu 250. maddesine sonradan eklenerek düzenlenmiştir. Savcı ile şüpheli arasında teklif ve kabul olarak cereyan eden muhakeme süreci yargılamaların hızlandırılması amacıyla sadece maddede belirtilen suçlarda uygulanmaktadır.
Savcılık ; delilleri topladıktan sonra maddi olayı dolayısıyla suçu sabit görürse şüpheliye öncelikle seri muhakeme yapılması teklifinde bulunur. Şüpheli teklifi kabul ederse seri muhakeme usulü başlar. Şüpheliden kendisine müdafi tayin etmesi istenir. Şüpheli müdafi tayin edemiyorsa barodan bir müdafi ataması yapılır. Seri muhakeme usulünde şüphelinin istemine bakılmaksızın müdafi atanması zorunlu müdafilik bakımından özel bir durumdur.
Avukat ataması yapıldıktan sonra savcılık hazırladığı talepnameyi teklif eder. Şüpheli teklifi kabul durumunda savcılık belirlediği cezada yarı oranında indirim yapar. İndirim sebebiyle teklif şüphelilere cazip gelse de sonuç ceza şüphelinin başkaca bekleyen ceza dosyaları ve infaz süreci üzerinde etkileri olduğundan şüpheliler karar vermekte zorlanabilir.
Seri muhakemede şüpheli teklifi kabul ederse savcılık hazırladığı ve şüphelinin kabul ettiği talepnameyi mahkemeye sunar . Mahkeme talepnameyi uygun bulursa hüküm kurulmuş olur. Şüpheli hüküm kuruluncaya kadar her an seri muhkameden vazgeçme imkanına sahipse de yargılama bir gün içinde ve seri olduğundan hükmün diğer dosyalara ve infaz süreçlerine etkisini değerlendirmek güç olabilir. Müdafinin de muhakeme anında durumu değerlendirmesi zor olabileceğinden durum uygulamada karşımıza sorun olarak çıkmaktadır.
Uygulamada karşılaştığımız sorunlar nedeniyle yaptığımız araştırmada sorunun yönetmelikte düzenlenmiş olduğu görüldü. 31 Aralık 2019 tarihli 30995 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Yönetmeliği‘nde Savcılığın talep halinde şüpheliye ”değerlendirme süresi ” vereceği düzenlenmiştir.
Seri muhakeme usulünün teklifi
Madde 10
(3) Şüphelinin, teklifi müdafi huzurunda kabul etmesi hâlinde seri muhakeme usulü uygulanır. Talebi hâlinde teklifi değerlendirmesi için şüpheliye bir ayı aşmamak üzere makul bir süre verilir. Şüphelinin seçtiği bir müdafi bulunmaması halinde baro tarafından müdafi görevlendirilmesi istenilir.
Yönetmelik maddesinde görüldüğü gibi şüpheli veya müdafinin talebi üzerine savcılık makul süre verme yükümlülüğü ile karşı karşıyadır. Sürenin ne kadar olacağı duruma göre savcılık tarafından takdir edilecektir.